بازتاب پیامدهای جنگ علیه ایران در رسانه های جهان

به گزارش مشرق، از آغاز تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، نه تنها اهداف اعلامی این عملیات محقق نشد، بلکه به اذعان مقامات غربی و رسانه های آمریکایی، بن بست راهبردی و شکست های میدانی و سیاسی بر متجاوزان تحمیل شد. این جنگ که با حملات گسترده و کشتار غیرنظامیان از جمله دانش آموزان بی گناه آغاز شد، به سرعت ابعاد انسانی، امنیتی و اقتصادی گسترده ای پیدا کرد و واکنش های متفاوتی را در رسانه های بین المللی برانگیخت.

رسانه های جهان هر یک با رویکردهای خاص خود، تلاش کرده اند روایت این جنگ را شکل دهند؛ بررسی این بازتاب ها می تواند تصویری روشن تر از وضعیت واقعی جنگ و چشم انداز آن ارائه دهد.

رسانه های انگلیسی

رویترز در گزارشی نوشت دونالد ترامپ در روزهای اخیر به مشاوران ارشد خود گفته است اگر آمریکا با تحریک تازه ای از سوی تهران یا یمن روبه رو نشود، ممکن است از حمله به ایران صرف نظر کند. به نوشته این خبرگزاری، ترامپ میان تهدید به تشدید جنگ با حملات تازه و کاهش تنش در نوسان بوده و مقام های کنونی و پیشین می گویند او هنوز درباره نحوه پایان دادن به این درگیری نامحبوب که در فوریه با اسرائیل آغاز کرد، تصمیم قطعی نگرفته است. بر پایه گزارش، او در نشست های امنیت ملی و پس از مجموعه ای از گزارش های اطلاعاتی از احتمال تعویق حملات سخن گفته و به متحدان منطقه ای که از او خواسته اند به جنگ تمام عیار بازنگردد، ابراز همدلی کرده است. رویترز می افزاید محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان، و رجب طیب اردوغان، رئیس جمهور ترکیه، در تماس های دو هفته گذشته او را از از سرگیری حملات برحذر داشته اند.

به نوشته این خبرگزاری، آمریکا یک ناو هواپیمابر سوم را به منطقه می فرستد و در صورت نیاز هر سه ناو می توانند بمانند؛ هم زمان مقام های اسرائیلی برای کارزار نظامی تازه فشار می آورند. بر پایه گزارش، ارزیابی های اطلاعاتی آمریکا نشان می دهد محاصره دریایی و تحریم ها اقتصاد ایران را تحت فشار گذاشته، اما حملات تازه مطالبات تهران در مذاکرات را به طور معنادار تغییر نمی دهد. رویترز همچنین به نظرسنجی خود با ایپسوس اشاره می کند که 55 درصد آمریکایی ها جنگ را ارزش هزینه اش نمی دانستند و جی دی ونس نیز آن را دلیل از دست رفتن کنگره توسط جمهوری خواهان خواند.

تایم در گزارشی به قلم جاستین ورلند نوشت فاتح بیرول، مدیر اجرایی آژانس بین المللی انرژی، در حاشیه نشست اقلیمی کوپ31 در آنتالیای ترکیه گفت هیچ مسیر معتبری وجود ندارد که جهان انرژی به وضعیت پیش از جنگ ایران بازگردد. به نوشته این نشریه، بیرول این تغییر را ساختاری خواند و توضیح داد تمرکز بر امنیت انرژی به افزایش انرژی های تجدیدپذیر، زیرا امکان تولید محلی دارند، و به اقدام های بهره وری برای کاهش مصرف سوخت و آسیب پذیری کشورها در برابر شوک ها می انجامد. بر پایه گزارش، برنامه های تنوع اقتصادی کشورهای صادرکننده نفت، مشارکت های تجاری تازه و سرمایه گذاری در فناوری هایی مانند باتری های نسل جدید و انرژی هسته ای نیز با هدف حفاظت از عرضه انرژی در دستور کار قرار گرفته است. بیرول گفت کشورها به جای وارد کردن انرژی، تصمیم گرفته اند انرژی بسازند.

به نوشته تایم، برق رسانی محور مهم نشست آنتالیا است؛ اکنون کمتر از یک چهارم مصرف نهایی انرژی از برق تأمین می شود و ریاست کوپ31 می کوشد کشورها متعهد شوند تا سال 2035 برق 35 درصد مصرف نهایی انرژی را تأمین کند. بر پایه گزارش، برق رسانی روابط تجاری را بازشکل می دهد و سرمایه گذاری در بخش نیرو را افزایش می دهد؛ آژانس بین المللی انرژی در گزارش ویژه سپتامبر خود پیش بینی کرده سرمایه گذاری سالانه جهانی در تولید برق، ذخیره سازی باتری و شبکه ها در سناریوی رشد جدی برق رسانی تا سال 2035 به 2٫5 تریلیون دلار برسد که یک تریلیون دلار بیشتر از سال گذشته است. بیرول در پایان گفت دو سال پیش اعلام کردیم وارد عصر برق شده ایم و امروز با نگاه به آمار می توان گفت در عصر برق هستیم.

سی ان ان در گزارشی نوشت ایران اعلام کرد بامداد جمعه یک پایگاه نظامی آمریکا در بحرین را در تلافی حمله آمریکا به خاک ایران هدف قرار داد؛ نخستین تلاش تهران برای حمله به تأسیسات نظامی در یکی از کشورهای خلیج فارس در بیش از دو ماه گذشته. به نوشته این شبکه، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی اعلام کرد نیروی هوافضای سپاه در پاسخ به تجاوز هوایی دشمن به یک برج مخابراتی در سیریک، رادار هشدار زودهنگام ارتش آمریکا در بحرین را هدف قرار داد و نابود کرد و آن را «هشداری جدی» به واشنگتن خواند.

هم زمان، رومن گوفمن، رئیس سازمان جاسوسی اسرائیل (موساد)، جمعه در واشنگتن بود؛ سفری که در پی تلاش بنجامین نتانیاهو برای بازگرداندن دولت ترامپ به جنگ با ایران انجام شد. دو منبع اسرائیلی می گویند نتانیاهو حتی حمله یک جانبه اسرائیل به ایران را بررسی کرده، اما برای اجرای آن به تأیید ترامپ نیاز دارد. گادی آیزنکوت، رقیب اصلی نتانیاهو، نیز از نخست وزیر گزارش امنیتی خواسته و دریافت کرده است. به نوشته سی ان ان، ترامپ یک روز پیش از حمله ایران گفت آمریکا دیگر به توافق با تهران نیاز ندارد و به جی دی ونس دستور داد تمرکز خود را بر مبارزه با فساد و جرم در ایالت ها و شهرهای تحت کنترل دموکرات ها بگذارد. مسعود پزشکیان، رئیس جمهور ایران، دوشنبه گفت آیت الله سید مجتبی خامنه ای، رهبر معظم انقلاب، به دولت دستور داده است وضعیت «نه جنگ و نه صلح» را پایان دهد و جنگ با آمریکا را «با عزت» تمام کند.

بر پایه گزارش، حملات به کشتیرانی در تنگه هرمز به رکورد تازه رسیده؛ اکتبر با 37 حمله به کشتی ها بالاترین رقم ماهانه جنگ بود و دست کم 14 حمله دیگر در نوامبر تأیید شده است. با این حال نفت همچنان از این گذرگاه عبور می کند و آژانس بین المللی انرژی گفت بازار نفت نشانه های محتاطانه ای از بازتعادل نشان می دهد و عرضه جهانی برای نخستین بار از آغاز جنگ از تقاضا پیشی گرفته است. ایران هشدار داده هر تشدید تازه در جنگ، دامنه حملاتش را به طور چشمگیر گسترش می دهد و ممکن است منافع آمریکا را تا اروپا هدف بگیرد.

رسانه های عربی

الجزیره در مقاله ای نوشت: مأموریت گادی آیزنکوت برای تشکیل دولت جدید اسرائیل، ضربه ای به شانس بنیامین نتانیاهو برای حفظ قدرت است، اما لزوماً به معنای تغییر بنیادین سیاست های اسرائیل در منطقه نیست. آیزنکوت، رئیس سابق ستاد ارتش، به لحاظ دیدگاه های راهبردی تفاوت اساسی با نتانیاهو ندارد و اختلاف اصلی آن ها احتمالاً در شیوه مدیریت بحران ها، روابط با آمریکا و میزان نفوذ راست افراطی است. با این حال، تشکیل دولت برای او به دلیل اختلافات احزاب و مسئله همکاری با احزاب عربی دشوار خواهد بود.

در قبال فلسطین، تغییر نخست وزیر الزاماً به معنای پایان جنگ غزه، توقف شهرک سازی یا پذیرش حقوق فلسطینیان نیست. در سوریه نیز احتمال دارد اسرائیل همچنان از پرونده سویدا و حمایت از برخی جریان های مسلح برای اعمال فشار بر دمشق استفاده کند؛ هرچند نباید مواضع این جریان ها را به همه دروزی های سوریه تعمیم داد.در قبال ایران نیز تغییر دولت به تنهایی محاسبات امنیتی اسرائیل را دگرگون نمی کند و احتمالاً فقط شیوه تقابل و هماهنگی با واشنگتن تغییر خواهد کرد.

رأی الیوم در مقاله ای نوشت: انتخابات میان دوره ای آمریکا در 4 نوامبر با پیروزی دموکرات ها و تسلط آنان بر هر دو مجلس کنگره، به همه پرسی علیه عملکرد دولت دونالد ترامپ تبدیل شد. افزایش بیکاری، تورم، هزینه های زندگی و فشار اقتصادی ناشی از جنگ، نارضایتی گسترده خانواده های آمریکایی را برانگیخت و حتی پایگاه های سنتی جمهوری خواهان را نیز تحت تأثیر قرار داد.

این شکست، قدرت مانور ترامپ در دو سال باقی مانده ریاست جمهوری را محدود می کند و زمینه را برای تحقیقات کنگره درباره جنگ، هزینه های دولتی و فساد احتمالی فراهم می سازد. هم زمان، اختلافات داخلی جمهوری خواهان و جنبش ماگا درباره ضرورت بازنگری در سیاست ها و آینده حزب پس از ترامپ تشدید شده است.

پیامدهای این تحول به عرصه بین المللی نیز کشیده می شود؛ اروپا درباره آینده روابط با واشنگتن نگران است و چین ممکن است از تضعیف موقعیت سیاسی ترامپ برای تقویت موضع مذاکراتی خود بهره ببرد. اکنون پرسش اصلی این است که ترامپ در ماه های آینده به مصالحه روی می آورد یا رویکردی تهاجمی تر در پیش می گیرد.

المیادین در مقاله ای نوشت: اقتصادهای منطقه پس از جنگ علیه ایران با سه سناریوی احتمالی روبه رو هستند: ازسرگیری حملات نظامی آمریکا و اسرائیل، دستیابی به توافق دیپلماتیک یا تداوم وضعیت نه جنگ و نه صلح همراه با محاصره اقتصادی ایران. هر سه سناریو پیامدهای سنگینی برای منطقه دارند.

بر اساس گزارش بانک جهانی، اقتصاد منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا در سال 2026 با انقباض 2.1 درصدی و اقتصاد کشورهای شورای همکاری خلیج فارس با کاهش 4.3 درصدی روبه رو خواهد شد. همچنین تولید نفت منطقه خلیج فارس از روزانه 26 میلیون بشکه پیش از جنگ به حدود 16 میلیون بشکه در مارس 2026 سقوط کرده است. تداوم تنش ها، علاوه بر اختلال در انرژی و تجارت، موجب افزایش تورم، بیکاری، هزینه حمل ونقل و کاهش سرمایه گذاری و گردشگری می شود. حتی پایان جنگ نیز به معنای بهبود فوری شرایط نخواهد بود و بازسازی زیرساخت ها و احیای اعتماد سرمایه گذاران سال ها زمان می برد.

نویسنده تأکید می کند کشورهای منطقه باید با بازنگری در روابط اقتصادی، تجاری و سرمایه گذاری خود با آمریکا و طرف های دخیل در جنگ، از منافعشان دفاع کنند و اجازه ندهند همواره هزینه تصمیم های واشنگتن و تل آویو را بپردازند.

رسانه های روسیه و چین

خبرگزاری شینهوا نوشت که سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران از حمله به یک رادار هشدار زودهنگام آمریکا در جزیره بحرین و انهدام آن خبر داده است. بر اساس بیانیه سپاه، این عملیات در پاسخ به حمله هوایی نیروهای دشمن به یک دکل مخابراتی در منطقه سیریک استان هرمزگان انجام شده است.

سپاه این حمله را هشداری جدی به طرف مقابل توصیف کرد و خواستار توقف تحریکات هوایی و فعالیت های قاچاق نفت در تنگه هرمز شد. شینهوا تأکید کرد که این نخستین حمله اعلام شده ایران به تأسیسات نظامی آمریکا در خاورمیانه طی دو ماه گذشته است.

شینهوا در ادامه به افزایش توجه بین المللی به احتمال ازسرگیری عملیات نظامی گسترده آمریکا علیه ایران پس از انتخابات میان دوره ای این کشور اشاره کرد. به نوشته این خبرگزاری، واشنگتن طی هفته های اخیر حملات محدودی علیه ایران انجام داده است؛ تهران نیز ضمن اعلام آماده باش کامل، به این حملات پاسخ داده است.

روزنامه روسی «روسییسکایا گازتا» در گزارشی به بررسی پیامدهای اقتصادی جنگ علیه ایران و بحران تنگه هرمز بر بازار جهانی نفت پرداخت و نوشت که کاهش قیمت نفت در ماه نوامبر ممکن است آغاز دوره ای تازه از افت قیمت ها و افزایش کنترل نشده عرضه در بازار جهانی باشد.

به نوشته این روزنامه، جنگ آمریکا و ایران و اختلال در عبور نفتکش ها از تنگه هرمز، صادرات نفت کشورهای مهم خلیج فارس، از جمله عربستان سعودی، عراق و کویت را با محدودیت جدی مواجه کرده و موجب کاهش تولید آنها شده است. این کشورها پس از پایان بحران و بازگشت امنیت به مسیرهای کشتیرانی، تلاش خواهند کرد خسارت های اقتصادی خود را با افزایش تولید و صادرات جبران کنند.

این گزارش تأکید می کند که بازگشت کامل صادرات نفت از تنگه هرمز و ورود مجدد نفت ایران به بازار جهانی، می تواند مازاد عرضه را تشدید کند. بازگشت روزانه حدود یک ونیم میلیون بشکه نفت ایران به بازار نیز بر فشار کاهشی قیمت ها خواهد افزود.

کارشناسان مورد استناد روزنامه هشدار داده اند که رقابت تولیدکنندگان برای افزایش سهم بازار ممکن است به جنگ قیمتی منجر شود. به اعتقاد آنان، این وضعیت برای روسیه و دیگر صادرکنندگان نفت، به ویژه در شرایط تحریم و تخفیف اجباری نفت، پیامدهای اقتصادی نامطلوبی خواهد داشت.